Disiplin Yetkisi Keyfiyet Değildir

Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü’nün disiplin işlemlerine ilişkin olarak tüm kamu kurum ve kuruluşlarını uyaran yazısı, kamu yönetiminde uzun süredir göz ardı edilen önemli bir gerçeği bir kez daha ortaya koymuştur. Disiplin yetkisi, sınırsız ve denetimsiz bir güç değildir.

Kamu kurumlarında disiplin süreçleri çoğu zaman mevzuatın ruhundan uzak, aceleci ve savunma hakkını zayıflatan bir anlayışla yürütülmektedir. Kimi durumlarda disiplin işlemleri, adeta “rutin ceza” pratiğine dönüşmektedir. Oysa disiplin hukuku; cezalandırma değil, hukuka uygunluk, ölçülülük ve adalet ilkeleri üzerine kuruludur. Cumhurbaşkanlığı’nın uyarısı, bu yanlış uygulamalara açık bir şekilde dikkat çekmektedir.

Disiplin Hukuku Bir Usul Meselesidir

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, disiplin işlemlerini açık ve bağlayıcı kurallara bağlamıştır. Savunma hakkı tanınmadan ceza verilemeyeceği, fiil ile ceza arasında orantı bulunması gerektiği ve soruşturma süreçlerinin objektif şekilde yürütülmesinin zorunlu olduğu açıktır.

Buna rağmen uygulamada; eksik soruşturmalar, soyut iddialar, tanıksız tutanaklar ve matbu ifadelerle verilen disiplin cezaları hâlen ciddi bir sorun olmaya devam etmektedir. Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü’nün kurumları uyarması, bu tür uygulamaların artık görmezden gelinemeyeceğini açıkça göstermektedir.

Keyfi Uygulamalar Çalışma Barışını Zedeler

Disiplin süreçlerinin hukuka aykırı yürütülmesi yalnızca bireysel mağduriyetlere yol açmakla kalmaz; aynı zamanda kurum içi güven duygusunu zedeler, çalışma barışını bozar ve verimliliği düşürür.

Personelin sürekli olarak “yarın bana da soruşturma açılır mı” kaygısıyla çalıştığı bir ortamda, kamusal hizmetin niteliğinden söz etmek mümkün değildir. Disiplin amirlerinin yetkilerini bir baskı aracı olarak değil, hukukun çizdiği sınırlar içinde yerine getirilmesi gereken bir sorumluluk olarak görmeleri gerekmektedir.

Bu Uyarı Bir Hatırlatmadan Fazlasıdır

Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü’nün bu çıkışı, yalnızca teknik bir hatırlatma değil; idarelere yönelik açık bir mesajdır. Usule uygun yürütülmeyen her disiplin işlemi hem yargıdan dönecek hem de idarenin kurumsal itibarını zedeleyecektir.

Bugün idarelerin yapması gereken nettir: Disiplin soruşturmalarını hızlıca kapatılması gereken dosyalar olarak değil, hukuki sorumluluk gerektiren ciddi süreçler olarak ele almak. Hukuka aykırı her uygulama, yalnızca çalışanları değil, kurumları da yıpratmaktadır.