Yükseköğretim kurumları yalnızca eğitim ve bilim üretiminin yürütüldüğü yerler değildir. Aynı zamanda büyük bir idari yapıya sahip kurumlardır. Üniversitelerde yürütülen eğitim-öğretim, araştırma, öğrenci işleri, mali işlemler, teknik hizmetler ve idari süreçlerin sağlıklı biçimde sürdürülebilmesi; bu alanlarda görev yapan idari personelin bilgi, deneyim ve liyakatine bağlıdır. Bu noktada görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları, kurumların hem verimli çalışması hem de personelin kariyer gelişimi açısından büyük bir önem taşımaktadır.

Görevde yükselme sistemi, kamu yönetiminde liyakat ve kariyer ilkelerinin somut uygulamalarından biridir.657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 3’üncü maddesinde yer alan kariyer ve liyakat ilkeleri doğrultusunda kamu görevlilerinin bilgi, eğitim ve hizmet süreleri dikkate alınarak üst görevlere yükselmesi esastır. Üniversitelerde gerçekleştirilen görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları da bu anayasal ve yasal ilkelerin hayata geçirilmesini sağlayan önemli araçlardan biridir.

Ancak uygulamada birçok üniversitede bu sınavların uzun yıllar açılmaması ciddi sorunlara yol açmaktadır. On, on beş hatta yirmi yıl boyunca görevde yükselme sınavı yapılmayan kurumlar bulunmaktadır. Bu durum yalnızca personelin kariyer planlamasını olumsuz etkilemekle kalmamakta, aynı zamanda kurum içi motivasyonu da düşürmektedir. Yıllarca aynı kadroda görev yapan, eğitimini tamamlayan, kendisini geliştiren ve kurumuna katkı sağlayan personelin ilerleme imkânı bulamaması adalet duygusunu zedelemektedir.

Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarının düzenli yapılmasının bir diğer önemli yönü de kurumsal verimlilik ve kurumsal hafızanın güçlenmesidir. Kurum içerisinde yetişmiş, mevzuata hâkim, üniversitenin işleyişini bilen personelin yönetim kadrolarına gelmesi; karar alma süreçlerinin daha sağlıklı yürütülmesini sağlar. Bu durum hem yönetsel istikrarı güçlendirir hem de kamu kaynaklarının etkin kullanılmasına katkı sunar.

Bunun yanında sınavların yapılmaması, zaman zaman görevlendirmeler yoluyla yürütülen geçici çözümleride beraberinde getirmektedir. Geçici görevlendirmeler kısa vadede bir ihtiyacı karşılıyor gibi görünse de uzun vadede kurumsal düzeni zedeleyebilmekte ve liyakat tartışmalarına neden olabilmektedir. Oysa görevde yükselme sistemi şeffaf, ölçülebilir ve objektif bir değerlendirme mekanizması sunarak bu tür tartışmaların önüne geçmektedir.

Unvan değişikliği sınavları da en az görevde yükselme sınavları kadar önemlidir. Teknik veya uzmanlık gerektiren kadrolarda görev yapacak personelin ilgili eğitim şartlarını sağlaması ve bu kadrolara sınav yoluyla atanması, hem hizmet kalitesini artırmakta hem de mesleki uzmanlaşmayı teşvik etmektedir. Özellikle mühendis, tekniker, programcı, çözümleyici gibi teknik kadroların doğru şekilde doldurulması üniversitelerin teknolojik ve idari altyapısının güçlenmesine doğrudan katkı sağlamaktadır.

Bu nedenle üniversitelerde görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarının belirli periyotlarla ve düzenli şekilde yapılması, kamu yönetimi açısından bir zorunluluk olarak görülmelidir. Bu sınavlar yalnızca bireysel kariyer gelişimi için değil, aynı zamanda kurumların kurumsal kapasitesinin güçlendirilmesi için de hayati öneme sahiptir.

Sonuç olarak; liyakatin esas alındığı, emeğin karşılık bulduğu ve kariyer planlamasının mümkün olduğu bir kamu yönetimi için görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarının düzenli biçimde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Üniversiteler, bilimsel üretimin merkezi olmanın yanında adaletin, fırsat eşitliğinin ve liyakatin de örnek kurumları olmalıdır.

İşte bu nedenle görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları, yalnızca bir sınav değil; kurumsal adaletin, liyakatin ve sağlıklı bir yönetim anlayışının teminatıdır.