KÖŞE YAZILARI

Mehmet Küntay TAŞKIN
Genel Başkan Yardımcısı
4/B’Lİ SÖZLEŞMELİ PERSONEL İÇİN YENİ DÖNEM: HAKLAR, YÜKÜMLÜLÜKLER VE CEVAP BEKLEYEN SORULAR
16 Kasım 2026
ÜNİPERSEN: “Sözleşmeli personelin hakları güçlendirilmeli, iş güvencesi korunmalı ve kamu çalışanları arasındaki statü farklılıkları giderilmelidir.”
14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11982 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar kapsamında önemli değişikliklere gidildi.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesi kapsamında istihdam edilen personeli ilgilendiren düzenleme; hastalık ve refakat izinlerinden disiplin hükümlerine, sözleşmenin sona ermesinden memur kadrolarına geçişe, kurum içi yer değişikliğinden işe başlama sürelerine, hizmet içi eğitimden boşalan pozisyonların iptaline kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Özellikle üniversitelerimizde görev yapan sözleşmeli büro personeli, destek personeli, koruma ve güvenlik görevlileri, teknikerler, teknisyenler ve diğer unvanlardaki çalışanlar bakımından düzenlemenin dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.
ÜNİPERSEN olarak temel yaklaşımımız açıktır: Kamu personel mevzuatında yapılan her düzenleme, çalışanların haklarını korumalı, hukuki belirliliği güçlendirmeli, çalışma barışını geliştirmeli ve iş güvencesini esas almalıdır.
Yeni düzenlemede bazı konular açıklığa kavuşturulurken özellikle disiplin süreçleri, hastalık izinleri, iş sonu tazminatı ve sözleşmenin sona erdirilmesi bakımından yakından takip edilmesi gereken hükümler bulunmaktadır.
1. Hastalık ve refakat izinlerinde yeni düzenleme
Düzenlemenin 3'üncü maddesiyle, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 10'uncu maddesi yeniden düzenlenmiştir.
Buna göre 657 sayılı Kanun'un 105'inci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları hariç olmak üzere hastalık ve refakat iznine ilişkin hükümler sözleşmeli personele de aynı usul ve esaslar çerçevesinde kıyasen uygulanacaktır.
Bu düzenleme, sözleşmeli personelin hastalık ve refakat izinlerinin değerlendirilmesinde memur mevzuatıyla bağlantılı daha belirgin bir hukuki çerçeve oluşturmuştur.
Ancak hastalık nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin personelin ücretinden düşülmesi uygulaması da açıkça hükme bağlanmıştır.
Ayrıca 1'inci ve 9'uncu maddelerde yapılan değişikliklerle, azami hastalık izni sürelerinin sonunda göreve başlanamaması sözleşmenin sona ermesi bakımından sonuç doğurabilecek hâller arasına alınmıştır.
Burada çalışanlar açısından iki husus büyük önem taşımaktadır.
Birincisi, hastalık ve refakat izninin temel bir personel hakkı olduğu unutulmamalıdır. İkincisi ise uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklar nedeniyle çalışanların iş güvencesinin zayıflamaması için ilgili hükümlerin hukuka, ölçülülük ilkesine ve sağlık durumunu gösteren belgelere uygun şekilde uygulanmasıdır.
Düzenlemeye eklenen geçici 33'üncü madde uyarınca, azami hastalık izni sürelerinin hesabında yürürlük tarihinden önce kullanılmış hastalık izinleri dikkate alınmayacaktır.
ÜNİPERSEN olarak özellikle uzun süreli hastalık yaşayan çalışanların özlük haklarının korunmasını ve uygulamada herhangi bir hak kaybının ortaya çıkmamasını önemli görüyoruz.
2. Memur kadrosuna geçenlere iş sonu tazminatı ödenmeyecek
Kararın en dikkat çekici hükümlerinden biri iş sonu tazminatına ilişkindir.
1'inci maddeyle yapılan değişiklik sonucunda, 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesinin dördüncü paragrafı kapsamında sözleşmeli statüden memur kadrolarına atananlara iş sonu tazminatı ödenmeyeceği açıkça düzenlenmiştir.
Bunun anlamı, belirtilen kapsamda memur kadrosuna geçiş yapılmasının ayrıca bir iş sonu tazminatı ödemesi doğurmayacak olmasıdır.
Ancak burada önemli bir ayrım yapılmalıdır:
İş sonu tazminatının ödenmemesi, sözleşmeli statüde geçen hizmet sürelerinin bütün personel ve emeklilik hakları bakımından yok sayılması anlamına gelmemektedir.
Hizmet sürelerinin kazanılmış hak aylığı, derece ve kademe, yıllık izin, emeklilik ve diğer özlük haklarına etkisi kendi mevzuatı çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.
ÜNİPERSEN olarak sözleşmeli statüde geçirilen hizmetlerin memuriyete geçiş sonrasında hak kaybı oluşturmayacak biçimde değerlendirilmesi gerektiğini savunuyoruz.
3. Ay ortasında görevden ayrılma ve peşin ödenen ücretlerin iadesi
Kararın 4'üncü maddesiyle Esasların 11'inci maddesi yeniden düzenlenmiştir.
Sözleşmeli personele yapılacak ödemelerin her ay başında peşin yapılacağı belirtilmiş; ay sonundan önce görevden ayrılma durumlarında kalan günlere karşılık gelen ödemelerin doğrudan geri alınması kuralı benimsenmiştir.
Ancak üç durum bu kuralın dışında tutulmuştur:
657 sayılı Kanun'un 4/B maddesinin dördüncü paragrafı kapsamında memur kadrosuna atanma,
5510 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlanması,
Personelin ölümü.
Bu istisnalar, sözleşmeli personelin memuriyete geçişi ve emekliliği gibi durumlarda ücret iadesinden kaynaklanabilecek mağduriyetlerin önlenmesi bakımından önemlidir.
Bununla birlikte üniversitelerin personel ve maaş birimlerinin hesaplamaları doğru yapması, aynı dönem için mükerrer ödeme veya haksız kesinti oluşmasının önüne geçmesi gerekmektedir.
4. Üç yıllık süre içerisinde kurum içi yer değişikliği
Üniversitelerde görev yapan sözleşmeli personelin en önemli sorunlarından biri yer değişikliği talepleridir.
Özellikle aile birliğinin korunması, sağlık sorunları ve eş durumu gibi nedenlerle yapılan başvurular, personelin çalışma ve aile hayatını doğrudan etkilemektedir.
Kararın 8'inci maddesiyle Esasların ek 3'üncü maddesine yeni bir fıkra eklenmiştir.
Buna göre 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesinin dördüncü paragrafı kapsamında çalışan personelin, işe başladığı tarihten itibaren aynı kurumda üç yıllık çalışma süresini tamamlayıncaya kadar kurum içindeki yer değişiklikleri, ilgili maddenin ikinci fıkrasının (c) ve (d) bentlerinde belirtilen usul ve esaslarla gerçekleştirilebilecektir.
Burada dikkat edilmesi gereken konu, düzenlemenin üç yıllık süre içerisinde bütün personel için sınırsız bir yer değiştirme hakkı tanımamasıdır.
Yer değişikliği talepleri belirtilen hukuki şartlar çerçevesinde değerlendirilecektir.
ÜNİPERSEN olarak özellikle farklı yerleşkelerde ve ilçelerde birimleri bulunan üniversitelerde, aile birliği ve sağlık gerekçeli başvuruların objektif ölçütlerle ele alınmasını, keyfî değerlendirmelerden kaçınılmasını ve ret kararlarının gerekçelendirilmesini gerekli görüyoruz.
Personelin aile hayatı ile kamu hizmetinin gerekleri arasında adil bir denge kurulmalıdır.
5. Disiplin hükümlerinde önemli değişiklik: Memur mevzuatı kıyasen uygulanacak
Düzenlemenin çalışanların iş güvencesi bakımından en dikkatle incelenmesi gereken bölümü disiplin hükümleridir.
Yeni ek 12'nci maddeyle sözleşmeli personelin disipline aykırı fiil ve hâllerine ilişkin cezalarda, disiplin cezası vermeye yetkili mercilerde, disiplin kurullarında ve diğer disiplin konularında devlet memurlarının tabi olduğu hükümlerin kıyasen uygulanması düzenlenmiştir.
Bu kapsamda disiplin işlemlerinin yürütülmesinde 657 sayılı Kanun'daki disiplin sisteminin esas alınması öngörülmektedir.
Ancak kademe ilerlemesinin durdurulması ve daha ağır cezaları gerektiren fiil ve hâllerde farklı bir sonuç düzenlenmiştir.
Bu durumlarda disiplin kurulunun kararı alınarak, atamaya yetkili amirin onayıyla sözleşmeli personelin görevine son verilebilecektir.
Bu hüküm, sözleşmeli personel bakımından disiplin yaptırımlarının sonuçlarının kadrolu memurlardan farklılaşabileceğini göstermektedir.
Örneğin kadrolu bir devlet memuru hakkında kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren bir fiil nedeniyle bu ceza uygulanabilirken, sözleşmeli personel bakımından ilgili hüküm çerçevesinde görevin sona erdirilmesi gündeme gelebilecektir.
Dolayısıyla aynı fiilin farklı istihdam statülerindeki personel açısından çok farklı sonuçlar doğurması mümkündür.
ÜNİPERSEN olarak temel itirazımız da bu noktadadır: Disiplin mevzuatında benzer kurallar uygulanırken, iş güvencesi bakımından çalışanlar arasında ağır sonuçlar doğurabilecek farklılıkların bulunması hakkaniyet yönünden yeniden değerlendirilmelidir.
Disiplin süreçlerinde;
Savunma hakkı eksiksiz kullandırılmalı,
İsnat edilen fiiller somut delillere dayanmalı,
Yetkili disiplin mercileri usulüne uygun hareket etmeli,
Ölçülülük ve hukuki güvenlik ilkeleri gözetilmeli,
Yargısal denetim hakkı etkin biçimde korunmalıdır.
Hiçbir çalışan hakkında yalnızca soyut iddialara veya kişisel değerlendirmelere dayanılarak ağır yaptırımlar uygulanmamalıdır.
6. Aylıktan kesme cezasının hesaplanması
Ek 12'nci maddeyle sözleşmeli personele uygulanacak aylıktan kesme cezasının hesabı da açıklığa kavuşturulmuştur.
Buna göre ceza, personelin bulunduğu pozisyona bağlı bütün ödemelerin toplamından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılması şeklinde uygulanacaktır.
Burada kesintinin yalnızca belirli bir temel ücret unsuru üzerinden değil, pozisyona bağlı tüm ödemelerin toplamı esas alınarak belirlenmesi önem taşımaktadır.
Bu nedenle kurumların kesintiye esas tutarı doğru belirlemesi ve ilgili disiplin kararının dayanağını personele açık biçimde bildirmesi gerekmektedir.
7. Görevden uzaklaştırmada memurlara uygulanan hükümler esas alınacak
Yeni ek 13'üncü maddeyle sözleşmeli personelin görevden uzaklaştırılmasında devlet memurlarına ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanacağı düzenlenmiştir.
Görevden uzaklaştırma, kural olarak bir disiplin cezası değil, belirli şartlarda uygulanan geçici bir idari tedbirdir.
Bu nedenle tedbirin cezalandırma amacıyla kullanılmaması, gerekli şartlar ortadan kalktığında durumun yeniden değerlendirilmesi ve çalışanların özlük haklarının korunması önemlidir.
ÜNİPERSEN olarak görevden uzaklaştırma işlemlerinin keyfî uygulamalara dönüşmemesi, ölçülülük ve hukuki güvenlik ilkelerine uygun yürütülmesi gerektiğini vurguluyoruz.
8. İşe başlama süreleri yeniden belirleniyor
Yeni ek 11'inci maddeyle ilk defa veya kurum içi yer değişikliği suretiyle göreve başlayacak personelin işe başlama süreleri düzenlenmiştir.
Buna göre aynı yerde göreve başlayacaklar, kendilerine yapılan tebliğ gününü izleyen iş günü içerisinde işe başlamalıdır.
Başka bir yerde işe başlayacaklar ise tebliğ tarihinden itibaren 15 günü izleyen iş günü içerisinde göreve başlamak zorundadır.
Diğer taraftan kararın 9'uncu maddesiyle, belgeyle ispatlanabilen zorlayıcı bir sebep bulunmaksızın süresi içerisinde göreve başlanmaması, görevin sona ermesi bakımından düzenlenen hâller arasında yer almaktadır.
Dolayısıyla göreve başlama tebligatları, ulaşım, taşınma, sağlık ve diğer zorunlu durumların belgelendirilmesi personel açısından önem kazanmıştır.
Üniversite yönetimlerinin, personelin göreve başlama sürecinde gerekli bilgilendirmeleri zamanında yapması ve hak kayıplarına sebebiyet vermemesi gerekmektedir.
9. Sözleşmeli personel için eğitim ve yetiştirme hükümleri
Kararın önemli başlıklarından bir diğeri, sözleşmeli personelin eğitimiyle ilgilidir.
Yeni ek 14'üncü madde kapsamında 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesinin dördüncü paragrafına tabi personel için temel eğitim, hazırlayıcı eğitim, staj ve hizmet içi eğitim süreçleri düzenlenmiştir.
Özel mevzuattaki hükümler saklı kalmak kaydıyla eğitimlerin, 657 sayılı Kanun'un 55'inci ve 214'üncü maddeleri ile ilgili yönetmelikler çerçevesinde kurumlarca yürütülmesi öngörülmüştür.
Bu eğitimleri sözleşmeli personel statüsündeyken başarıyla tamamlayanların memur kadrolarına atanması hâlinde aynı eğitimlere yeniden tabi tutulmayacağı da hükme bağlanmıştır.
Ancak önemli bir geçiş hükmü bulunmaktadır.
Geçici 32'nci madde uyarınca, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce ilgili kapsamda istihdam edilen personele yeni ek 14'üncü madde uygulanmayacaktır.
Bu nedenle eğitim hükümlerinin bütün mevcut sözleşmeli personele geriye dönük olarak uygulanacağı yönünde bir değerlendirme doğru değildir.
ÜNİPERSEN olarak sözleşmeli personelin yalnızca mevcut görevleriyle sınırlı tutulmaması; mesleki gelişim, görevde yükselme, kariyer planlaması ve kurum içi eğitim imkânlarından da adil biçimde yararlanması gerektiğini savunuyoruz.
10. Eğitimde başarısızlık ve görevin sona ermesi
Kararın 9'uncu maddesiyle, temel eğitim, hazırlayıcı eğitim veya staj dönemlerinden herhangi birinde başarısız olunması, ilgili kapsamda görevin sona ermesine yol açabilecek durumlar arasında düzenlenmiştir.
Bu hüküm özellikle yeni istihdam edilecek personel açısından önemlidir.
Eğitim süreçlerinin içeriği, başarı ölçütleri ve değerlendirme yöntemi önceden duyurulmalıdır.
Eğitimlerde başarısızlık gerekçesiyle görev sona erdirilmesi gibi ağır sonuçlar doğurabilecek uygulamaların objektif, ölçülebilir ve denetlenebilir yöntemlere dayanması zorunludur.
Sendikamız, kariyer gelişimini destekleyen eğitimin çalışanlar açısından bir güvencesizlik unsuruna dönüşmemesi gerektiği görüşündedir.
11. Memur kadrosuna geçişte boşalan sözleşmeli pozisyonlar iptal edilecek
Yeni ek 15'inci maddeyle, 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesinin dördüncü paragrafı kapsamında memur kadrolarına atananların boşalan sözleşmeli personel pozisyonlarının ayrıca bir idari işleme gerek bulunmaksızın iptal edilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.
İptal edilen pozisyonların teşkilat ve birim bilgileriyle birlikte Kamu Personel Bilgi Sisteminin bulunduğu kuruma bildirilmesi öngörülmüştür.
Ancak geçici 34'üncü maddeye göre, yürürlük tarihinden önce açıktan alım izni verilmiş boş pozisyonlar hakkında bu iptal hükmü uygulanmayacaktır.
Bu düzenlemenin üniversitelerdeki personel planlamasına etkileri özellikle değerlendirilmelidir.
Çünkü birçok üniversitede mevcut personel sayısı, yürütülen hizmetlerin gerektirdiği iş yükü karşısında yetersiz kalmaktadır.
Bir çalışanın memur kadrosuna geçmesiyle sözleşmeli pozisyonunun iptal edilmesi, tek başına o üniversitedeki toplam çalışan sayısının azalması anlamına gelmese de söz konusu pozisyonun yeniden kullanılmasına ilişkin imkânı ortadan kaldırmaktadır.
ÜNİPERSEN olarak üniversitelerdeki personel ihtiyacının gerçek iş yükü, öğrenci sayısı, hizmet verilen birim sayısı, vardiyalı çalışma ve teknik hizmetlerin niteliği dikkate alınarak belirlenmesini gerekli görüyoruz.
12. Sözleşme yenilememe ve diğer teknik değişiklikler
Kararla birlikte sözleşmeli personel mevzuatındaki bazı ilave hükümler de değiştirilmiştir.
Özellikle ek 1'inci maddenin dördüncü fıkrasında yapılan düzenlemeyle, sözleşmenin yenilenmemesi hâlinde ilgili sürenin başlangıcının sözleşmenin bitimi olduğu açıkça belirtilmiştir.
Ayrıca Esasların 9'uncu maddesinin onuncu fıkrası ile ek 2'nci maddesinin yedinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış; 12'nci madde, ek 8'inci madde ve ek 9'uncu maddede çeşitli atıf ve kapsam değişiklikleri yapılmıştır.
Bu teknik değişikliklerin de ilgili maddelerin güncel bütünü içerisinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
ÜNİVERSİTELER AÇISINDAN DÜZENLEMENİN ÖNEMİ
Üniversiteler yalnızca eğitim ve araştırma faaliyeti yürüten kurumlar değildir. Aynı zamanda geniş bir idari ve teknik hizmet organizasyonuna sahiptir.
Öğrenci işleri, personel hizmetleri, mali işler, laboratuvarlar, bilgi işlem, güvenlik, temizlik, bakım-onarım, sağlık ve sosyal hizmetler gibi çok sayıda alanda sözleşmeli personel görev yapmaktadır.
Bu nedenle 4/B personeline ilişkin düzenlemelerin üniversitelerde nasıl uygulanacağı, çalışanların iş güvencesinden kurumsal hizmet kalitesine kadar pek çok alanı etkilemektedir.
Özellikle üç konu öne çıkmaktadır:
Birincisi iş güvencesidir. Disiplin işlemleri ve sözleşmenin sona ermesine ilişkin hükümler, sözleşmeli personelin çalışma hayatında sürekli bir belirsizlik veya baskı oluşturmamalıdır.
İkincisi eşitliktir. Aynı kurumda, benzer görevleri yerine getiren çalışanların yalnızca istihdam statüleri nedeniyle özlük hakları ve iş güvencesi bakımından önemli farklılıklara tabi olması kamu personel sisteminin temel sorunlarındandır.
Üçüncüsü liyakat ve kariyerdir. Sözleşmeli personelin mesleki gelişimi desteklenmeli; bilgi, tecrübe ve emeği kamu personel sistemi içerisinde karşılık bulmalıdır.
ÜNİPERSEN’İN TALEBİ: STATÜ FARKLILIKLARI AZALTILMALI, HAKLAR GÜÇLENDİRİLMELİ
Sendikamız, 14 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyi çalışanların hakları ve kamu personel sisteminin bütünlüğü açısından değerlendirmektedir.
Bu çerçevede;
1. Sözleşmeli personel hakkında uygulanacak disiplin hükümlerinde iş güvencesi, savunma hakkı, ölçülülük ve adil işlem güvenceleri korunmalıdır.
2. Hastalık ve refakat izinlerinde çalışanların sağlık durumları ve ailevi sorumlulukları gözetilmeli, uygulamaların hak kaybına neden olmaması sağlanmalıdır.
3. Memur kadrosuna geçen personelin sözleşmeli statüde geçirdiği hizmet sürelerinin özlük ve emeklilik haklarına etkisi açık, öngörülebilir ve çalışan lehine değerlendirilmelidir.
4. Üniversitelerde görev yapan sözleşmeli personelin aile birliği ve sağlık gerekçeli yer değişikliği talepleri, nesnel ve denetlenebilir kriterlerle sonuçlandırılmalıdır.
5. Sözleşmeli personelin eğitim, kariyer gelişimi ve görevde yükselme imkânları geliştirilmelidir.
6. Boşalan pozisyonların iptal edilmesi nedeniyle üniversitelerin personel ihtiyaçlarının karşılanması güçleşmemeli; gerekli kadro ve pozisyon planlaması yapılmalıdır.
7. Düzenlemenin uygulanmasına ilişkin olarak üniversitelerin personel birimleri arasında farklı yorum ve uygulamaların ortaya çıkmaması için açık ve bütüncül bilgilendirme yapılmalıdır.
SONUÇ: KAMUDA STATÜ DEĞİL, EMEK VE HAKKANİYET ESAS ALINMALIDIR
14 Kasım 2026 tarihli düzenleme, sözleşmeli personelin çalışma hayatını ilgilendiren birçok konuda önemli değişiklikler içermektedir.
Ancak kamu personel sisteminin temel meselesi yalnızca mevzuattaki eksiklikleri gidermek değildir.
Asıl mesele; aynı kamu hizmetini yerine getiren çalışanların iş güvencesi, sosyal haklar, kariyer imkânları ve çalışma şartları bakımından adil bir sistem içerisinde görev yapmasını sağlamaktır.
Sözleşmeli personelin görevini sürdürürken geleceğinden endişe duymadığı, hastalandığında işini kaybetme korkusu yaşamadığı, ailesinden ayrı kalmaya zorlanmadığı ve emeğinin karşılığını alabildiği bir personel sistemi oluşturulmalıdır.
ÜNİPERSEN olarak bir kez daha vurguluyoruz: Kamu hizmetinin sürekliliği, çalışanların güvencesizliği üzerine kurulamaz.
Kamu personel reformu; yalnızca yeni yükümlülükler getiren değil, çalışanların mevcut haklarını koruyan, eksik haklarını tamamlayan ve statüler arasındaki adaletsizliği azaltan bir anlayışla gerçekleştirilmelidir.
Üniversitelerde görev yapan tüm idari personelin haklarını savunmaya, mevzuat değişikliklerini takip etmeye ve çalışanlarımızın karşılaşabileceği mağduriyetlerin giderilmesi için girişimlerde bulunmaya devam edeceğiz.
Çünkü kamu çalışanlarının emeği değerlidir; bu emeğin güvencesi de hukuk, eşitlik ve adalettir.
Dayanak: 14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11982 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı — Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar.

