top of page

DİSİPLİN VE CEZA SORUŞTURMASI REHBERİ

ÜNİVERSİTE MEMURLARI İÇİN DİSİPLİN VE CEZA SORUŞTURMASI REHBERİ

​

HER ŞİKÂYET SUÇ, HER SORUŞTURMA CEZA DEĞİLDİR!

ÜNİPERSEN: “Üniversitelerde disiplin yetkisi hukukun sınırları içerisinde kullanılmalı, hiçbir kamu çalışanı savunma hakkı ve hukuki güvenceleri göz ardı edilerek cezalandırılmamalıdır.”

Üniversitelerde görev yapan binlerce idari personel; öğrenci işleri, personel, mali işler, satın alma, taşınır kayıt, bilgi işlem, teknik hizmetler, güvenlik ve diğer idari birimlerde kamu hizmetinin kesintisiz yürütülmesi için önemli sorumluluklar üstlenmektedir.

Ancak kamu görevinin yerine getirilmesi sırasında çalışanlar hakkında çeşitli şikâyetler yapılabilmekte, disiplin soruşturmaları başlatılabilmekte, bazı durumlarda ise idari soruşturmaların yanında ceza soruşturmaları da gündeme gelebilmektedir.

Özellikle son yıllarda Sendikamıza ulaşan başvurularda; çalışanların hangi fiil nedeniyle soruşturulduğunu yeterince bilmediği, savunma hakları konusunda eksik bilgilendirildiği, personel arasındaki anlaşmazlıkların disiplin soruşturmasına dönüştüğü ve bazı yöneticilerin soruşturma yetkisini çalışanlar üzerinde baskı aracı olarak kullandığı yönünde iddialarla karşılaşılmaktadır.

Oysa disiplin soruşturması, amirin kişisel memnuniyetsizliğini yaptırıma dönüştürebileceği sınırsız bir yetki değildir.

Bir memur hakkında şikâyette bulunulması, o memurun suçlu olduğu anlamına gelmez. Soruşturma açılması da mutlaka disiplin cezası verileceği anlamına gelmez.

Disiplin hukukunun amacı, kamu hizmetinin düzenli yürütülmesini sağlamak ve hukuka aykırı fiillerin somut delillerle ortaya konulması hâlinde mevzuatın öngördüğü yaptırımları uygulamaktır.

Bu yazımızda, üniversitelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi görev yapan idari personelin disiplin ve ceza soruşturmalarına ilişkin haklarını, soruşturma usullerini, savunma süreçlerini, itiraz yollarını ve dikkat edilmesi gereken önemli hususları ele alıyoruz.

​

1. ÜNİVERSİTE MEMURLARI HANGİ DİSİPLİN MEVZUATINA TABİDİR?

Üniversitelerde görev yapan memurların disiplin işlemleri değerlendirilirken temel olarak iki ayrı kanun dikkate alınmalıdır.

Bunlardan ilki 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, ikincisi ise 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'dur.

2547 sayılı Kanun'un 53'üncü maddesi uyarınca, üniversitelerde görev yapan memurların disiplin cezalarını gerektiren fiil ve hâlleri bakımından 657 sayılı Kanun'un 125'inci maddesi uygulanmaktadır.

Buna karşılık disiplin soruşturmasının yürütülmesi, yetkili amir ve kurullar, ifade ve savunma işlemleri ile itiraz süreçlerinde 2547 sayılı Kanun'un ilgili özel hükümleri dikkate alınmaktadır.

Dolayısıyla üniversite memurlarının disiplin işlemlerinin değerlendirilmesinde yalnızca 657 sayılı Kanun'a bakılması yeterli değildir.

Özellikle 2547 sayılı Kanun'un 53/A, 53/B, 53/C, 53/Ç, 53/D, 53/E ve 53/F maddelerinin birlikte ele alınması gerekmektedir.

Önemli bir ayrım: Akademik personel için 2547 sayılı Kanun'da düzenlenen disiplin fiilleri ile idari memurlar için 657 sayılı Kanun'un 125'inci maddesinde düzenlenen disiplin fiilleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Üniversitelerdeki sürekli işçilerin disiplin işlemlerinde ise iş mevzuatı ve ilgili sözleşmeler esas alınır. 4/B sözleşmeli personelin durumu da kendi istihdam mevzuatı ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

​

2. DİSİPLİN SORUŞTURMASI NASIL BAŞLATILIR?

2547 sayılı Kanun'un 53/A maddesine göre disiplin cezasını gerektiren bir fiilin işlendiğini öğrenen disiplin amiri, disiplin soruşturmasını yazılı olarak başlatır.

Disiplin amiri soruşturmayı kendisi yürütebileceği gibi mevzuata uygun şekilde soruşturmacı veya soruşturma komisyonu da görevlendirebilir.

Soruşturmacının görev ve unvanının, soruşturulan personelin görev ve unvanıyla aynı düzeyde veya daha üst düzeyde olması gerekmektedir.

Soruşturmacı, görevlendirildiği olayla ilgili bilgi ve belgeleri toplar, tanıkları dinler, ilgili personelin ifadesini alır ve elde edilen deliller doğrultusunda değerlendirmede bulunur.

Ancak burada önemli bir husus bulunmaktadır:

Soruşturmacının görevi bir personeli mutlaka suçlu bulmak değil, olayın bütün yönlerini tarafsız biçimde araştırmaktır.

Soruşturma kapsamında yalnızca personelin aleyhindeki iddialar değil, lehine olan deliller de değerlendirilmelidir.

Örneğin bir memurun görevine gelmediği iddia ediliyorsa yalnızca şikâyetçinin beyanıyla yetinilmemeli; izin belgeleri, giriş-çıkış kayıtları, görevlendirme yazıları, amir talimatları ve varsa tanık anlatımları birlikte incelenmelidir.

Bir personelin görevini yerine getirmediği iddia ediliyorsa, öncelikle söz konusu görevin kendisine hukuka uygun olarak verilmiş olup olmadığı, görev tanımı içerisinde bulunup bulunmadığı ve fiilen yerine getirilmesini engelleyen durumların varlığı araştırılmalıdır.

​

3. 2026 YILINDA SAVUNMA HAKKINA İLİŞKİN ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİK YAPILDI

30 Temmuz 2026 tarihli ve 7592 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesiyle, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/A maddesinde önemli değişiklikler yapılmıştır.

9 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme, üniversitelerde disiplin soruşturması yürütülürken ifade alma ve savunma alma işlemlerini birbirinden açık biçimde ayırmıştır.

Bu değişiklik, üniversite çalışanlarının hukuki güvenceleri açısından önemlidir.

Birinci aşama: Soruşturmacı tarafından ifade alınması

Soruşturmacı tarafından gönderilecek ifadeye davet yazısında, personel hakkındaki iddiaların açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

İfade verilmesi için yedi günden az olmayan bir süre tanınmalıdır.

Yazıda ayrıca belirlenen süre içerisinde sözlü veya yazılı ifade verilmemesi hâlinde mevcut deliller üzerinden işlem yapılacağı bildirilmelidir.

Bu aşamada çalışan, kendisine yöneltilen iddialarla ilgili açıklamalarını sunar, elindeki bilgi ve belgeleri paylaşır ve varsa tanıkların dinlenmesini talep edebilir.

İkinci aşama: Disiplin cezası öncesinde savunma alınması

Soruşturma tamamlanıp disiplin cezası verilmesi yönünde teklif oluştuğunda, disiplin cezası vermeye yetkili makam tarafından ayrıca savunmaya davet yazısı gönderilmelidir.

Bu yazıda;

  • Disiplin cezasına esas alınan eylem,

  • Eylemin karşılığı olduğu belirtilen disiplin cezası,

  • Savunma için tanınan ve yedi günden az olamayacak süre,

  • Süresinde savunma yapılmamasının hukuki sonucu,

  • Savunma öncesinde soruşturma evrakının incelenebileceği,

açık biçimde belirtilmelidir.

Dolayısıyla soruşturmacı tarafından ifade alınmış olması, disiplin cezası vermeye yetkili makam tarafından ayrıca savunma alınması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bu iki aşamanın birbirine karıştırılması, savunma hakkının usulüne uygun kullandırılmaması sonucunu doğurabilir.

​

4. MEMUR HAKKINDAKİ İDDİALARI VE DELİLLERİ ÖĞRENME HAKKINA SAHİPTİR

Disiplin soruşturmasına konu olan personelin, kendisine hangi fiilin isnat edildiğini bilmesi temel bir savunma güvencesidir.

Örneğin yalnızca "görevinizi ihmal ettiğiniz iddiasıyla savunmanız istenmektedir" şeklindeki genel bir açıklama, somut olayın niteliğine göre yeterli olmayabilir.

İlgili personele hangi tarihte, hangi olay nedeniyle ve hangi davranışından dolayı disiplin sorumluluğunun gündeme geldiği açıkça bildirilmelidir.

2026 yılında yapılan değişiklikle birlikte savunmaya davet yazısında, personelin savunma hakkını kullanmadan önce soruşturma evrakını inceleyebileceğinin belirtilmesi de zorunlu hâle gelmiştir.

Bu nedenle çalışanlar, savunmalarını hazırlamadan önce kendileriyle ilgili soruşturma belgelerini inceleme taleplerini yazılı olarak iletebilir.

Belgelerin incelenmesi sırasında kişisel verilerin korunması, soruşturmanın gizliliği ve kanuni sınırlamalar da gözetilmelidir.

ÜNİPERSEN olarak vurguluyoruz: Bir çalışan, hangi fiille ve hangi delillere dayanılarak suçlandığını öğrenmeden etkili biçimde savunma yapamaz.

​

5. DİSİPLİN CEZALARI NELERDİR?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125'inci maddesinde memurlar hakkında uygulanabilecek beş temel disiplin cezası düzenlenmiştir.

Uyarma cezası: Memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir.

Kınama cezası: Memura görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesidir.

Aylıktan kesme cezası: Memurun brüt aylığından, fiilin ağırlığına göre 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası: Memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin, fiilin ağırlığına göre bir yıldan üç yıla kadar durdurulmasıdır.

Devlet memurluğundan çıkarma cezası: Memurun bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılmasıdır.

Her cezanın uygulanabilmesi için isnat edilen fiilin ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmesi ve gerekli usullere uyulması zorunludur.

Kamu görevlisine ceza verilirken yalnızca olayın meydana gelmiş olması değil, ilgili personelin fiili, kusuru, olayın oluş şekli ve mevzuatta aranan diğer koşullar birlikte değerlendirilmelidir.

​

6. HER GÖREVE GELMEME İDDİASI DİSİPLİN CEZASI GEREKTİRİR Mİ?

Üniversitelerde en sık karşılaşılan disiplin soruşturmalarından biri, göreve geç gelme, görev mahallinden ayrılma veya göreve gelmeme iddialarıdır.

Ancak her göreve gelmeme durumu kendiliğinden disiplin suçu oluşturmaz.

İzinli, raporlu, görevli veya hukuken kabul edilebilir mazereti bulunan personelin durumu ile hiçbir mazereti olmadan görevine gelmeyen personelin durumu aynı şekilde değerlendirilemez.

Örneğin memurun görev yerinden ayrıldığı iddia edildiğinde, personelin amiri tarafından başka bir birime yönlendirilip yönlendirilmediği, resmî veya sözlü görevlendirme bulunup bulunmadığı, izin talebinin nasıl sonuçlandığı ve olayın yaşandığı tarihteki çalışma düzeni araştırılmalıdır.

Aynı şekilde bir çalışan hakkında "görevini yerine getirmedi" iddiasıyla işlem yapılırken görev dağılımının açık olması ve ilgili görevin gerçekten o personele ait bulunması önemlidir.

Disiplin hukuku, yalnızca olayın sonucuna değil, olayın meydana geliş nedenlerine ve personelin kusur durumuna da bakılmasını gerektirir.

​

7. AMİRİN ŞİKÂYETİ TEK BAŞINA CEZA VERİLMESİ İÇİN YETERLİ MİDİR?

Bir yöneticinin personeli hakkında şikâyette bulunması veya disiplin soruşturması başlatılmasını istemesi mümkündür.

Ancak yöneticinin iddiası, tek başına her durumda disiplin cezası için yeterli delil olarak kabul edilemez.

Şikâyetin somut olaylarla desteklenmesi, diğer bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmesi ve personelin açıklamalarına başvurulması gerekmektedir.

Örneğin çalışanıyla daha önce anlaşmazlık yaşamış bir yöneticinin yaptığı şikâyetin de tarafsız biçimde incelenmesi gerekir.

Benzer şekilde personel arasındaki kişisel anlaşmazlıkların, görev yeri değişikliği taleplerinin veya yönetim anlayışına ilişkin görüş ayrılıklarının otomatik olarak disiplin suçu kabul edilmesi doğru değildir.

Üniversitelerde disiplin yetkisi kişisel hesaplaşmaların aracı hâline getirilmemelidir.

​

8. SORUŞTURMACI TARAFSIZ OLMAK ZORUNDA MIDIR?

Disiplin soruşturmasında tarafsızlık, hukuka uygun bir soruşturmanın temel unsurlarındandır.

Soruşturmacının görevi, şikâyette bulunan yöneticinin iddialarını doğrulamak değil, maddi gerçeği ortaya çıkarmaktır.

Bu nedenle soruşturmacının olayla kişisel ilgisinin bulunması, şikâyetin tarafı olması, soruşturulan kişiyle ciddi bir husumet içerisinde bulunması veya tarafsızlığını objektif olarak tartışmalı hâle getiren koşulların bulunması durumunda, bu hususların yetkili makama bildirilmesi önemlidir.

Çalışanlar, somut gerekçelerini açıklamak suretiyle soruşturmacının tarafsızlığına ilişkin itirazlarını yazılı biçimde sunabilir.

Ancak bu başvuru, kendiliğinden soruşturmacının görevini sona erdirmez; yetkili makam tarafından değerlendirilmesi gerekir.

​

9. DİSİPLİN SORUŞTURMASI NE KADAR SÜREDE TAMAMLANMALIDIR?

2547 sayılı Kanun'un 53/A maddesine göre disiplin soruşturması, soruşturmacıya görevlendirme yazısının tebliğ edilmesinden itibaren iki ay içerisinde tamamlanmalıdır.

Bu süre içerisinde soruşturmanın tamamlanamaması durumunda soruşturmacı gerekçeli olarak ek süre talep edebilir.

Disiplin amiri, ek süre talebini değerlendirirken zamanaşımı sürelerini de dikkate almalıdır.

Dolayısıyla iki aylık sürenin dolması, her durumda soruşturmanın kendiliğinden ortadan kalkması anlamına gelmez.

Ancak soruşturmanın gereksiz yere uzatılması, çalışanların uzun süre belirsizlik içerisinde bırakılması ve soruşturmanın fiilî bir baskı aracına dönüştürülmesi kabul edilebilir değildir.

​

10. DİSİPLİN SORUŞTURMALARINDA ZAMANAŞIMI

Disiplin hukukunda soruşturma başlatılması ve ceza verilmesi bakımından belirli süreler bulunmaktadır.

2547 sayılı Kanun'un 53/C maddesi ile 657 sayılı Kanun'un 127'nci maddesi, uygulanacak personel statüsü ve özel hükümler dikkate alınarak birlikte değerlendirilmelidir.

Genel olarak uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında, fiilin öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanması öngörülmektedir.

Memurluktan çıkarma niteliğindeki ağır yaptırımlarda ise altı aylık başlama süresi söz konusudur.

Disiplin cezasının verilmesinde de fiilin işlendiği tarihten itibaren kural olarak iki yıllık zamanaşımı süresi önem taşımaktadır.

Bununla birlikte kanunlarda yer alan özel hükümler, ceza kovuşturmasının bekletici mesele yapılması ve yargı kararından sonra yeniden işlem tesis edilmesi gibi durumlar süre hesabını etkileyebilmektedir.

Önemli not: 23 Ocak 2026 tarihli ve 7573 sayılı Kanun'la 657 sayılı Kanun'un 127'nci maddesinde değişiklik yapılmış; yargı kararıyla iptal edilen disiplin cezaları hakkında yeniden işlem tesis edilmesine ilişkin süreler ayrıca düzenlenmiştir.

Bu nedenle eski mevzuat metinleri veya güncel olmayan disiplin rehberleri esas alınarak süre hesabı yapılmamalıdır.

​

11. DİSİPLİN CEZASINA İTİRAZ HAKKI

Üniversitelerde görev yapan memurlar, haklarında verilen disiplin cezalarına karşı mevzuatta öngörülen idari itiraz yollarını kullanabilirler.

2547 sayılı Kanun'un 53/F maddesi uyarınca disiplin cezalarına itiraz süresi, kararın tebliğinden itibaren yedi gündür.

İtirazın yapılacağı makam, verilen cezanın türüne ve işlemi tesis eden makama göre değişmektedir.

Uyarma ve kınama cezalarına karşı ilgili disiplin kuruluna; aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarına karşı ise Kanun'da belirlenen üniversite disiplin kuruluna başvurulması öngörülmektedir.

2547 sayılı Kanun'un 53/F maddesinde itiraz mercilerinin itiraz tarihinden itibaren altmış gün içinde karar vermesi düzenlenmiştir.

İtirazın kabul edilmesi hâlinde disiplin cezası tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar. Bununla birlikte Kanun'da, kabul gerekçesine uygun biçimde belirli süre içerisinde yeni işlem tesis edilebilmesine de imkân tanınmaktadır.

Dikkat: 657 sayılı Kanun'un genel itiraz hükümleri ile 2547 sayılı Kanun'un üniversitelere özgü itiraz hükümleri birbirine karıştırılmamalıdır. Üniversite memurları hakkında uygulanacak itiraz usulü, ilgili özel hükümler çerçevesinde belirlenmelidir.

​

12. DİSİPLİN CEZASINA KARŞI MAHKEMEYE BAŞVURULABİLİR Mİ?

Evet.

Anayasa'nın 125'inci maddesi uyarınca idarenin işlem ve eylemlerine karşı yargı yolu açıktır.

Disiplin cezası verilen memurlar, hukuka aykırı olduğunu düşündükleri işlemlere karşı görevli idare mahkemesinde iptal davası açabilirler.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında genel dava açma süresi, özel bir süre öngörülmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gündür.

Ancak idari itiraz başvuruları ve diğer usul işlemleri dava açma süresinin hesabını etkileyebilir.

Bu nedenle disiplin cezası tebliğ edilen personelin, itiraz ve dava sürelerini ayrı ayrı değerlendirmesi ve hak kaybı yaşamamak için gecikmeden hukuki destek alması önemlidir.

​

13. GÖREVDEN UZAKLAŞTIRMA BİR DİSİPLİN CEZASI MIDIR?

Hayır.

2547 sayılı Kanun'un 53/B maddesine göre görevden uzaklaştırma, belirli şartlarda uygulanan geçici bir idari tedbirdir.

Görevden uzaklaştırılan personelin disiplin suçu işlediği veya ceza soruşturmasına konu olan suçu işlediği kesinleşmiş değildir.

Görevden uzaklaştırma tedbirinin amacı, gerekli olduğu durumlarda soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini ve kamu hizmetinin korunmasını sağlamaktır.

Kanun'da bu tedbirin üç aylık sürelerle uygulanabilmesi, şartların devam etmesi hâlinde uzatılabilmesi ve görevden uzaklaştırmayı izleyen on iş günü içerisinde soruşturmaya başlanması gerektiği düzenlenmiştir.

Görevden uzaklaştırılan personele bu süreçte kural olarak aylık veya ücretinin üçte ikisi ödenir; kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan yararlanma devam eder.

Göreve yeniden başlatılmanın zorunlu olduğu durumlarda kesilen aylık veya ücret tutarının iadesi ve ilgili sürelerin değerlendirilmesi de mevzuatta düzenlenmiştir.

Görevden uzaklaştırma işlemi bir cezalandırma yöntemi olarak kullanılamaz. Tedbirin hukuki şartları ortadan kalktığında kaldırılması gerekir.

​

14. DİSİPLİN SORUŞTURMASI İLE CEZA SORUŞTURMASI AYNI ŞEY MİDİR?

Hayır. Bu iki soruşturma türünün amacı, hukuki dayanağı ve sonuçları farklıdır.

Disiplin soruşturması, kamu görevlisinin mevzuatta düzenlenen görev ve davranış yükümlülüklerine aykırı hareket edip etmediğinin incelenmesine yöneliktir.

Ceza soruşturması ise Türk Ceza Kanunu ve ilgili ceza mevzuatında suç olarak düzenlenen bir fiilin işlenip işlenmediğinin araştırılmasıyla ilgilidir.

Örneğin bir memurun görevine mazeretsiz olarak gelmemesi disiplin soruşturmasına konu olabilirken, görevi nedeniyle kendisine teslim edilen kamu malını zimmetine geçirdiği iddiası ceza hukuku bakımından da soruşturma gerektirebilir.

Aynı olay nedeniyle hem disiplin hem de ceza soruşturması yürütülmesi mümkündür.

Ancak disiplin soruşturması sonunda ceza verilmesi, personelin ceza hukuku bakımından suçlu olduğu anlamına gelmediği gibi, ceza soruşturmasının bulunması da her durumda disiplin cezası verilmesini zorunlu kılmaz.

İki süreç, kendi mevzuatı ve delil değerlendirme esasları çerçevesinde yürütülmelidir.

​

15. ÜNİVERSİTE MEMURLARININ CEZA SORUŞTURMASINDA ÖZEL USUL

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53'üncü maddesinin (c) fıkrasında, yükseköğretim kurumlarında görev yapan bazı kamu görevlilerinin görevleri dolayısıyla veya görevleri sırasında işledikleri ileri sürülen suçlar hakkında özel ceza soruşturması usulü düzenlenmiştir.

Bu kapsamda üniversitelerin 657 sayılı Kanun'a tabi memurları da belirli şartlarla özel soruşturma usulüne tabidir.

İleri sürülen suç hakkında yetkili makam tarafından inceleme yapılabilir, inceleme sonucunda soruşturma başlatılmasına karar verilebilir veya doğrudan soruşturma başlatılabilir.

İlk soruşturmanın ardından, ilgili personelin statüsüne göre kanunda belirlenen yetkili kurul tarafından son soruşturmanın açılıp açılmamasına karar verilir.

Örneğin 657 sayılı Kanun'a tabi üniversite memurları hakkında son soruşturmanın açılıp açılmamasına, 2547 sayılı Kanun'un 53/c maddesinde belirtilen usul kapsamında, yer bakımından yetkili il idare kurulu karar vermektedir.

Bu süreçte verilen lüzum-u muhakeme kararı yargılamanın yapılması gerektiği yönünde; men-i muhakeme kararı ise son soruşturmanın açılmaması yönünde bir karardır.

Bu kararların denetimi ve itiraz usulleri de 2547 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir.

Ancak bütün suç isnatlarının mutlaka bu özel usule tabi olacağı düşünülmemelidir. Suçun niteliği, görevle ilişkisi ve kanuni istisnalar önemlidir.

Bazı suçlar bakımından Cumhuriyet savcılığı tarafından doğrudan soruşturma yapılması mümkündür.

Dolayısıyla üniversite memuruna yöneltilen suç isnadında, öncelikle hangi soruşturma usulünün uygulanması gerektiği belirlenmelidir.

​

16. CEZA SORUŞTURMASINDA MEMURUN HAKLARI NELERDİR?

Ceza soruşturması kapsamında hakkında suç isnadı bulunan memur, Anayasa ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun sağladığı hukuki güvencelerden yararlanır.

Bu güvenceler arasında suçlamanın öğrenilmesi, müdafi yardımından yararlanma, susma hakkı, lehine olan delillerin toplanmasını isteme ve hukuka aykırı işlemlere karşı kanuni yollara başvurma hakkı bulunmaktadır.

Masumiyet karinesi gereğince, suçluluğu kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla sabit oluncaya kadar kişi suçlu kabul edilemez.

Üniversite memurunun disiplin soruşturmasında ifade vermesi ile ceza soruşturmasında şüpheli sıfatıyla ifadesinin alınması aynı hukuki süreç değildir.

Bu nedenle personelin kendisine gönderilen yazının niteliğini, hangi soruşturma kapsamında ifade vermeye çağrıldığını ve hangi fiilin kendisine isnat edildiğini dikkatle incelemesi gerekmektedir.

​

17. SENDİKAL FAALİYETLER DİSİPLİN SORUŞTURMASINA KONU EDİLEBİLİR Mİ?

Üniversite çalışanlarının sendikaya üye olma, sendikal faaliyetlere katılma, çalışma şartlarına ilişkin görüşlerini açıklama ve mevzuata uygun sendikal haklarını kullanma özgürlükleri Anayasa ve ilgili kanunlarla korunmaktadır.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu, kamu görevlilerinin sendikal faaliyetleri bakımından önemli güvenceler içermektedir.

Bir personelin sendika temsilcisi olması, idarenin hukuka uygun işlemlerine karşı sendikal girişimlerde bulunması veya çalışanların sorunlarını dile getirmesi tek başına disiplin cezası için gerekçe olamaz.

Bununla birlikte sendikal faaliyet adı altında gerçekleştirilen her davranışın koşulsuz şekilde disiplin sorumluluğundan muaf olduğu da söylenemez. Somut fiilin niteliği, sendikal faaliyetle ilişkisi ve ilgili yasal güvenceler birlikte değerlendirilmelidir.

ÜNİPERSEN olarak temel yaklaşımımız açıktır: Sendikal faaliyetler nedeniyle çalışanlar üzerinde baskı kurulmasına ve disiplin süreçlerinin sendikal örgütlenmeyi engelleme aracına dönüştürülmesine karşıyız.

​

18. DİSİPLİN CEZASI ÖZLÜK DOSYASINDAN SİLİNEBİLİR Mİ?

Disiplin cezaları, ilgili mevzuat hükümlerine göre personelin özlük dosyasında saklanmaktadır.

657 sayılı Kanun'un 133'üncü maddesi çerçevesinde, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından itibaren beş yıl; diğer bazı disiplin cezalarının uygulanmasından itibaren on yıl geçtikten sonra özlük dosyasından silinmesi için başvuruda bulunulabilmektedir.

İlgili şartların bulunması hâlinde yetkili makam bu talebi değerlendirir.

Ancak başvuru süresinin dolması, her disiplin cezasının kendiliğinden silineceği anlamına gelmez.

Memurların özlük dosyalarındaki disiplin kayıtlarını takip etmeleri ve mevzuatta öngörülen süreler dolduğunda başvuru haklarını kullanmaları önemlidir.

​

19. ÜNİPERSEN OLARAK ÜNİVERSİTELERE ÇAĞRIMIZ

Üniversitelerde disiplin soruşturmalarının hukuka uygun yürütülmesi yalnızca çalışanların değil, kurumsal yönetim anlayışının da gereğidir.

Bu nedenle üniversite yönetimlerinden beklentimiz; soruşturma süreçlerinde tarafsızlığın korunması, mevzuatta belirlenen usullere uyulması, çalışanların ifade ve savunma haklarının eksiksiz kullandırılması, iddiaların somut delillerle araştırılması ve disiplin işlemlerinin çalışanlar üzerinde baskı aracına dönüştürülmemesidir.

Özellikle yöneticilerle çalışanlar arasındaki kişisel anlaşmazlıkların disiplin sürecine taşınmaması, görev tanımları ve amirlik ilişkilerinden kaynaklanan sorunların öncelikle objektif biçimde değerlendirilmesi, sendikal haklarını kullanan personelin bu nedenle olumsuz uygulamalarla karşılaşmaması ve soruşturma gizliliğinin korunması büyük önem taşımaktadır.

Üniversitelerde adil, şeffaf ve hukuka bağlı bir yönetim anlayışı oluşturulmadan kalıcı çalışma barışının sağlanması mümkün değildir.

​

SONUÇ: DİSİPLİN YETKİSİ SINIRSIZ DEĞİLDİR, MEMURUN HAKLARI VARDIR!

Kamu kurumlarında disiplin kuralları elbette gereklidir. Kamu hizmetinin düzenli, güvenilir ve etkin biçimde yürütülebilmesi için çalışanların görev ve sorumluluklarını yerine getirmesi beklenir.

Ancak disiplin yetkisinin varlığı, yöneticilere sınırsız bir cezalandırma yetkisi vermez.

Bir memurun hakkında soruşturma açılmış olması, onun kusurlu veya suçlu olduğu anlamına gelmez.

Her soruşturma hukuka uygun yürütülmeli, her iddia delillerle araştırılmalı, her çalışan savunma hakkını etkin biçimde kullanabilmeli ve tesis edilen her işlem yargısal denetime açık olmalıdır.

ÜNİPERSEN olarak bir kez daha ifade ediyoruz:

Disiplin soruşturması korkutma aracı değil, hukuki bir süreçtir.

Savunma hakkı bir formalite değil, anayasal güvencedir.

Amirlik yetkisi kişisel otorite değil, kanunlarla sınırlandırılmış kamusal sorumluluktur.

Üniversite çalışanlarının hukuki güvence içerisinde görev yapması, kamu hizmetinin kalitesini ve kurumlara duyulan güveni de güçlendirecektir.

Sendikamız, üniversite idari personelinin disiplin ve ceza soruşturmalarında sahip olduğu haklar konusunda bilgilendirme çalışmalarını sürdürmeye, hukuka aykırı işlemler karşısında üyelerinin yanında olmaya ve çalışma barışını korumaya devam edecektir.

Çünkü adaletin olmadığı yerde çalışma barışı, hukuki güvencenin bulunmadığı yerde kamu hizmetine güven olmaz.

Hukuki dayanaklar: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36, 38, 125 ve 129'uncu maddeleri; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53 ve devamı maddeleri; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125-136'ncı maddeleri; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu; 4688 sayılı Kanun; 4483 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat.

bottom of page